Wizja i najważniejsze wartości

Grupy wypracowujące Model na rzecz Równego Traktowania określiły wizję przyszłości Różnorodnego Gdańska. Nazwały cele i przywołały wartości, które im przyświecają i które Model ma realizować.

W Gdańsku różnorodność ludzi jest ceniona. Różnice wieku, płci, orientacji psychoseksualnej, poziomu sprawności i stanu zdrowia, naszego pochodzenia, wyznania, światopoglądu czy bezwyznaniowości wzbogacają miasto i są jego potencjałem. Powołując się na Powszechną Deklarację Praw Człowieka uznajemy, że „wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw.” Gdańsk jest miejscem przyjaznym, gdzie każdy może znaleźć swój dom, czuć się bezpiecznie i być
szanowanym. Osoby mieszkające w Gdańsku są otwarte, odpowiedzialne za swoje miasto oraz dumne ze swojej tożsamości i wielokulturowego dziedzictwa.

Wierzymy, że każdy człowiek ma taką samą wartość i każdy jest równy pod względem swej godności. Naturalne różnice między ludźmi nie muszą być przyczyną waśni, sporów i wojen a mogą wzbogacać miasto i stanowić jego największy potencjał.
Pełna realizacja praw człowieka, a co za tym idzie, wspieranie idei równości i różnorodności, jest nie tylko konstytucyjnym i ustawowym obowiązkiem Miasta i gminy Gdańsk. Zobowiązanie do równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji jest zgodne z wizją nowoczesnego Gdańska, jako wspólnoty mieszkańców i mieszkanek opartej na demokracji, otwartości i współpracy.

Wizją Gdańska jest miasto „skupiające i przyciągające to, co najcenniejsze – ludzi dumnych ze swojego dziedzictwa, solidarnych, otwartych, kreatywnych, rozwijających się i wspólnie kształtujących przyszłość”.

Aby tak się stało, potrzebne jest stworzenie warunków, w których mieszkańcy i mieszkanki czują się szanowani, bezpieczni, sprawiedliwie traktowani, potrzebni, oraz co równie ważne, mogą realnie wpływać na kształt swojego miasta. Zaangażowanie mieszkańców, ich rozwój i kreatywność jest bardzo mocno ograniczone, jeżeli jakieś grupy są traktowane gorzej i są wykluczane z różnych sfer życia społecznego. Do zmiany nie zawsze potrzebne są wielkie inwestycje i przeobrażenia, istotą jest bowiem przywrócenie poczucia bezpieczeństwa i godności tym, którzy przez lata czuli się nie u
siebie, niepełnowartościowi, źle oceniani, wykluczani.

Model na rzecz Równego Traktowania opiera się na założeniu, że wielopłaszczyznowy rozwój społeczny i ekonomiczny Gdańska, a przez to wzrost jakości życia, są możliwe tylko dzięki zapewnieniu każdej osobie, bez względu na płeć, wiek, stopień sprawności, orientację seksualną, przynależność wyznaniową i etniczną czy status społeczny, równego dostępu do usług i świadczeń miejskich oraz do pełnego uczestnictwa w życiu miasta.

Fundamentem działań adresowanych do społeczności gdańszczan i gdańszczanek jest zbiór wartości i zasad, których kierunek wyznaczony został w wypracowanej niedawno Strategii Rozwoju Gdańska 2030 Plus. Strategia definiuje kluczowe dla Modelu wartości, kładąc nacisk na ochronę i zapewnienie pełnego i równego korzystania z praw człowieka oraz podstawowych wolności na równi ze wszystkimi innymi obywatelami.

Równe szanse stanowią kluczową wartość w Modelu. Jest to zasada o charakterze priorytetowym dla polityki miasta i dotyczy wdrażania wszystkich dziewięciu programów operacyjnych 2023, realizujących Strategię Rozwoju Gdańska 2030 Plus. Zdefiniowana została w następujący sposób: „Istotnym zagadnieniem horyzontalnym dla realizacji wszystkich programów operacyjnych jest uznanie różnic i różnorodności mieszkańców oraz stworzenie równych szans rozwoju w mieście. Wszyscy mieszkańcy mają taką samą wartość, stanowią przyszłość miasta i są jego największym potencjałem. Różne pochodzenie etniczne, kulturowe i religijne mieszkańców powinno być szanowane i doceniane. Wszyscy mieszkańcy mają takie same podstawowe prawa i obowiązki oraz odpowiedzialność. Realizacja działań wszystkich programów operacyjnych tworzy warunki i sprzyja integracji nowych mieszkańców, także przybyłych z różnych stron świata, w duchu tolerancji, zrozumienia i wzajemnego szacunku. Kluczowym zagadnieniem jest tworzenie solidarnego, bezpiecznego, otwartego i przyjaznego miasta, chroniącego podstawowe wartości demokracji i wolności”.

Wspomniana tu równość wobec prawa jest nierozerwalnie związana z przyrodzoną godnością każdego człowieka, która pozostaje jego atrybutem od chwili narodzin do śmierci. Równość wobec prawa to także uprawnienie do jednakowej ochrony prawnej przed dyskryminacją, przynależne każdej istocie ludzkiej. W polskim porządku konstytucyjnym, pozostającym w zgodności z podstawowymi unormowaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego, wyraża się ona w artykule Art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:
1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Uzupełnienie zasady równych szans stanowi zasada sprawiedliwości społecznej, która zakłada, że wsparcie grup wykluczanych i dyskryminowanych powinno koncentrować się na wyrównywaniu szans dostępu do tych obszarów życia, w których osoby z grup mniejszościowych doświadczają faktycznych nierówności, do poziomu dostępnego pozostałym mieszkańcom społeczności lokalnej (np. szczególne uprawnienie dla kobiet pracujących związane z macierzyństwem, szczególne uprawnienia dla osób starszych, np. zniesienie obowiązku opłat za komunikację miejską).

Otwartość jako druga nadrzędna dla Modelu wartość została zdefiniowana w Strategii Rozwoju Gdańska 2030 Plus jako „Chmura Idei”: „Otwartość jest ważną cechą wpływającą na kreatywność i innowacyjność, gotowość do wdrażania nowych technologii oraz integracji społecznej i kulturowej.” Jednym z wymiarów otwartości jest również uprzejmość i życzliwość w stosunku do otaczających nas osób, jak i w stosunku do przybywających do Gdańska. Otwartość bazująca na zaufaniu i szacunku to podstawowa w demokratycznych społecznościach jawność i bezpośredniość. To otwartość zarówno mieszkańców, jak i przestrzeni miejskich. Ważną cechą miasta jest również otwartość na Europę, która poprzez zwiększony przepływ idei z głównych europejskich ośrodków nauki i biznesu, przyczyni się do zwiększenia potencjału rozwojowego Gdańska.

Wspólna praca nad Modelem była możliwa dzięki zaufaniu, wzajemnej ciekawości, otwartości na poznanie „innego” i uznaniu, że „wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw”, które przyświecały pracom Zespołu Modelu.

Realizacja wizji i celów Modelu wymaga szerokiej i partnerskiej współpracy zaczynającej się na poziomie dzielnic, współpracy Miasta z instytucjami sektora publicznego i prywatnego, przedsiębiorcami, organizacjami pozarządowymi jak również współpracy całego Obszaru Metropolitalnego. W Modelu zakres działań wyznaczony jest poprzez zdefiniowane w Strategii Miasta Gdańska Programy Operacyjne – m.in. Edukacja, Kultura i czas wolny, czy Zdrowie publiczne i Sport. Programy te wzajemnie się przenikają i uzupełniają, dlatego niezbędna jest również współpraca i wymiana informacji osób reprezentujących te obszary.

W procesie wdrażania Modelu niezwykle ważne jest również włączenie i upodmiotowienie mieszkańców z grup przesłankowych, których reprezentanci wspólnie wypracowali niniejszy Model. Realizacja części rekomendacji, szczególnie dotyczących sfery społecznej (np. niektóre działania współpracy międzypokoleniowej lub działania samopomocowe), może mieć charakter oddolny, nie zakładający włączenia usług publicznych. Podstawą tego rodzaju działań jest idea i praktyka solidarności, która szczególnie w Gdańsku jest naszym etycznym zobowiązaniem. Chodzi tu przede wszystkim o realizację codziennej, zwykłej solidarności, która odnosi się do tego czy jako mieszkańcy jesteśmy wobec siebie przyjaźni, otwarci i czy w sytuacjach życiowo trudnych potrafimy się wspierać i okazać serce tym, którzy są w kryzysie. Tak rozumiana solidarność jest realizowana przede wszystkim oddolnie, w grupach sąsiedzkich, wspólnotach religijnych, w rodzinie, w lokalnych społecznościach.